सम्पादकिय

श्रीराम ज्ञवालीमानिसको जीवनमा शारीरिक स्वास्थ्य जत्तिकै महत्वपूर्ण मानसिक स्वास्थ्य पनि हो। सामान्य भाषामा बुझ्दा, मनोरोग वा मानसिक स्वास्थ्य समस्या भनेको व्यक्तिको सोच, भावना, मुड र व्यवहारमा आउने यस्तो नकारात्मक परिवर्तन हो, जसले गर्दा उसलाई आफ्नो दैनिक कार्यहरू सञ्चालन गर्न कठिनाइ उत्पन्न हुन्छ। जसरी हाम्रो शरीरका विभिन्न अङ्गहरूमा रोग लाग्छ, त्यसरी नै हाम्रो मस्तिष्कको कार्यप्रणालीमा आउने गढबढीका कारण मनोरोग देखा पर्दछ।नेपालजस्तो विकासोन्मुख देशमा अझै पनि मानसिक रोगलाई पूर्वजन्मको पाप, बोक्सी लागेको, वा दैवी शक्तिको प्रकोपकै रूपमा हेर्ने रूढिवादी परम्परा कायमै छ। विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन को पछिल्लो प्रतिवेदन अनुसार नेपालमा करिब १० प्रतिशत जनसङ्ख्या कुनै न कुनै किसिमको मानसिक समस्याबाट प्रभावित छन् र यसमध्ये ८० प्रतिशतभन्दा बढी मानिस उचित उपचारको दायराभन्दा बाहिर छन्। मानसिक रोग कुनै...

श्रीराम ज्ञवालीबालबालिका देशका भविष्य मात्र होइनन्, उनीहरू वर्तमानका साझेदार र परिवर्तनका संवाहक पनि हुन्। समाजको चेतना, सभ्यता र विकासको वास्तविक मापन त्यस देशमा बालबालिकालाई गरिने व्यवहार र उनीहरूले पाएको अधिकारका आधारमा हुन्छ। 'बालमैत्री' भन्नाले बालबालिकाको सर्वोत्तम हितलाई केन्द्रमा राखेर उनीहरूको उमेर, क्षमता र संवेदनशीलता अनुकूलको वातावरण निर्माण गर्ने प्रक्रिया हो। बालबालिका शारीरिक, मानसिक र भावनात्मक रूपमा वयस्क जति परिपक्व नहुने भएकाले उनीहरूका लागि विशेष संरक्षण र स्नेहको आवश्यकता पर्दछ। बालमैत्री समाजको निर्माण गर्नु कुनै दया वा परोपकार नभएर बालबालिकाको नैसर्गिक अधिकार हो र राज्यको अनिवार्य दायित्व हो।सयुक्त राष्ट्रसंघीय बालअधिकार महासन्धि ईस्वी संवत् १९८९ र नेपालको संविधानले बालअधिकारलाई प्रमुख रूपमा चारवटा स्तम्भमा वर्गीकरण गरेको छ, जसलाई बालमैत्री अवधारणाको जग मानिन्छ।...

श्रीराम ज्ञवाली मानव सभ्यताको विकास आदिमानवको जंगली युगबाट सुरुवात भई क्रमिक रूपमा कृषि, धातुको प्रयोग, र आधुनिक वैज्ञानिक युगसम्म आइपुगेको छ।यसको मुख्य आधार नदी किनारका उर्वर भूमि थिए, जहाँ मानवले स्थायी बसोबास, भाषा, लिपि र संगठित समाजको निर्माण गरे। मानव सभ्यताको विकासका प्रमुख चरणहरू यस प्रकार छन् ।ढुंगे युग : मानिसहरू घुमन्ते जीवन बिताउँथे र ढुंगाका हतियार प्रयोग गर्थे, आगोको आविष्कार र भाषाको विकास यस युगका प्रमुख उपलब्धि हुन्।कृषि क्रान्ति : मानिसले खेतीपाती र पशुपालन गर्न सिके। यसले घुमन्ते जीवनलाई स्थायी बसोबासमा परिणत गर्‍यो, जसले गर्दा गाउँ र सहरहरू बन्न थाले ।प्राचीन सभ्यता : नाइल, सिन्धु, र मेसोपोटामिया जस्ता नदी किनारहरूमा पहिलो पटक व्यवस्थित सभ्यता (जस्तै: मिश्रको सभ्यता, सिन्धुघाँटीको सभ्यता) को विकास भयो। यसै समयमा लेखन प्रणाली र कानुनको विकास भयो।औद्योगिक क्रान्ति...

काठमाडौँप्रहरी महानिरीक्षक दानबहादुर कार्कीसँग एसिया प्यासिफिक ग्रुप अन मनी लाउन्डरिङ (एपीजी) का प्रतिनिधिमण्डलले भेटवार्ता गरेको छ । प्रहरी प्रधान कार्यालय नक्सालमा आज भएको भेटमा प्रहरी महानिरीक्षक कार्कीले नेपाललाई सम्पत्ति शुद्धीकरणसम्बन्धी सघन निगरानीको सूची (ग्रेलिस्ट) बाट बाहिर निकाल्न चालिएका कदमबारे अवगत गराएका थिए । नेपालले प्रस्तुत गरेको कार्ययोजनाको कार्यान्वयनमा प्रमुख कानुन कार्यान्वयन गर्ने निकायका रूपमा नेपाल प्रहरीको भूमिकाबारे विस्तृत छलफल भएको थियो । भेटका क्रममा प्रहरी महानिरीक्षक कार्कीले सम्पत्ति शुद्धीकरण निवारण प्रणालीलाई मजबुत बनाउन नेपाल प्रहरीले अन्य सरोकारवाला निकायसँग गरिरहेको प्रभावकारी समन्वय र कारबाहीको अवस्थाबारे जानकारी गराएको प्रहरी प्रधान कार्यालयले जनाएको छ । यस्तै, प्रहरी कर्मचारीको क्षमता अभिवृद्धि, प्राविधिक सहयोग र आगामी कार्यदिशाका ...

श्रीराम ज्ञवालीअहिले विश्व भूराजनीति नै द्वन्दग्रस्त छ। अधिकांश देशहरुले पुँजीवादको सिद्धान्त अवलम्बन गरेका छन् भने केही समाजवादको नीति अवलम्बन गरेका देशहरु छन् ।पुंजीवाद सिद्धान्त अवलम्बन गरेका मुलुकहरुमा किन द्वन्द वढी निम्तिएको छ ! यो विषयमा गम्भिर हुनु अति आवश्यक छ। पुँजीवादी व्यवस्थामा उत्पादनका साधनहरू जस्तै जमिन, कलकारखाना ,श्रमशक्ति सरकारको नभएर निजी स्वामित्व र नियन्त्रणमा रहन्छ, आर्थिक क्रियाकलापहरु नाफा कमाउने उद्देश्यले सञ्चालन हुन्छन्, बजार प्रतिस्पर्धाका आधारमा चल्छ। पुँजीवाद लाभको लागि चलाइन्छ जसमा लगानी ,वितरण ,आय, उत्पादन, मूल्य बजार, मूल्य इत्यादिको निर्धारण स्वतन्त्र बजार प्रतिस्पर्धामा निर्धारण हुन्छ।विश्वका पुँजीवादी देशहरू संयुक्त राज्य अमेरिका( USA )संयुक्त अधिराज्य (UK) जापान, जर्मनी,क्यानडा ,अस्ट्रेलिया, स्विजरल्यान्ड ,दक्षिण कोरिया सिङ्गापुर हुन्।यी देशहरू...

श्रीराम ज्ञवालीनेपालको इतिहासमा वि.सं.९३६ सम्मको युगलाई पुर्वकाल मानिन्छ। वि.सं. १८२५ सम्मको युगलाई मध्यकाल र त्यसपछिको समयलाई आधुनिक काल मानिन्छ।यि काल खण्डका नेपालको इतिहास विभिन्न उतारचढावका विच गुर्जेको हामी पढ्न, सुन्न पाउछौं।वि.सं.२००७सालमा प्रजातन्त्र स्थापना भयो।नेपालको पहिलो प्रधानमन्त्री भिमसेन थापा हुंदै प्रजातन्त्र पश्चात वि.सं. २००८ सालमा १७औं प्रधानमन्त्रीको रूपमा मातृका प्रसाद कोइराला वने ,अहिले ४३औं प्रधानमन्त्रीको रूपमा बालेन्द्र शाह छन्।अहिले नेपालमा प्रधानमन्त्रीको रूपमा महिलाले समेत स्थान पाइसकेका छन्। अन्तरिम सरकारको प्रधानमन्त्री सुशीला कार्कीले आफ्नो कार्यकाल पुरा गरि सकेकी छन्।२०८२भदौ २३/२४गते ठूलो आन्दोलन भयो, तत् पश्चात् ०८२ फागुन २१मा प्रतिनिधि सभाको निर्वाचन सम्पन्न भयो।उक्त निर्वाचनमा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीले करिब दुई तिहाई मत सहित बालेन्द्र शाह प्रधान...

श्रीराम ज्ञवालीनेपालमा २००७ सालमा प्रजातन्त्र आएपछि पछि बनेका कुनै पनि सरकार पूरा अवधि टिकेका छैनन्। प्रजातन्त्र आएपछि पहिलो प्रधानमन्त्री मोहनशमशेर जबरा भए। उनको शासन पनि लामो टिकेन।त्यसपछि मात्रिकाप्रसाद कोइराला प्रधानमन्त्री बने। जनताको छोरा मध्येबाट पहिलो प्रधानमन्त्री हुने व्यक्ति कोइराला हुन्। पार्टीभित्रकै खिचातानी र विवादले कोइराला पनि छोटो समयमा सत्ताबाट बाहिरिनु पर्‍यो। त्यसपछि डा. केआइ सिंह, टंकप्रसाद आचार्य प्रधानमन्त्री बने। उनीहरूको अवधि पनि छोटो नै रह्यो। त्यसपछि सुवर्णशमशेर राणालाई मन्त्रिपरिषद्को अध्यक्ष बनाइयो। उनले २०१५ सालको आमनिर्वाचन गरे। अनि बीपी कोइराला प्रधानमन्त्री बने। राजा महेन्द्रले २०१७ सालमा कोइरालाको दुईतिहाइको सरकारलाई अपदस्थ गरी सत्ता आफ्नो हातमा लिए। २००७ देखि २०१७ सालसम्म अस्थिर नै समय रहेको ढुंगाना बताउँछन्।एकतान्त्रिक पञ्चायती व्यवस्थाका बेला पनि ...

श्रीराम ज्ञवालीविभिन्न कालखण्डमा देशका लागि योगदान गर्ने क्रममा सहादत प्राप्त गरेका शहीदको योगदानको कदरस्वरुप नेपालमा प्रत्येक वर्ष माघ १६ गते शहीद दिवस मनाउने गरिएको छ । शहीद दिवसका दिन सरकारले सार्वजनिक बिदा दिँदै आएको छ ।नागरिकको अधिकार प्राप्ति र राजनीतिक परिवर्तनका लागि भएका विभिन्न आन्दोलन तथा गतिविधिमा आफ्नो ज्यानको बाजी लगाएका शहीदको सपना साकार पार्न र उनीहरुको माग पूरा गर्न नसके पनि शहीद सप्ताह तथा शहीद दिवसमा गरिने विभिन्न कार्यक्रमको क्रममा शहीदहरुलाई सम्झने गरिएको छ । शहीदको बलिदान र त्यागबाट नै हामीले विभिन्न उपलब्धि हासिल गरेको यथार्थलाई मुलुकका राजनीतिक दल तथा नेतृत्वकर्ताले बुझ्न नसक्दा शहीदको योगदानको अवमूल्यन भइरहेको छ । निरंकुश राणा शासन बिरोधी गतिविधि गरेका कारण जीवन उत्सर्ग गरेका धर्मभक्त माथेमा, शुक्रराज शास्त्री, गंगालाल श्रेष्ठ र दशरथ चन्दको सम्झनामा हरेक व...

बुटवलजेन–जी आन्दोलनका बेला मौका छोपेर कारागारबाट भागेका कैदीमध्ये ठूला अपराधमा संलग्नहरु अझै फरार छन् ।उनीहरु सहजै सम्पर्कमा आउँछन् भन्नेमा प्रशासन ढुक्क छैन । उनीहरुलाई कारागार फर्कन, कानुनी कारबाहीबाट बच्न प्रहरी र कारागार प्रशासनले निरन्तर आग्रह गरिरहेको छ । जेन–जी आन्दोलन तोडफोड, आगजनी र लुटपाटमा परिणत भएपछि कारागारबाट सबैभन्दा बढी तनाव गम्भीर अपराध (हत्या, हातहतियार खरखजना, डकैती, लागुऔषध, खोटा मुद्दा, अपहरण तथा शरीर बन्धक र जबर्जस्ती करणी मुद्दा) मा सजाय पाएकाहरु फरार भएकोमा छ। ‘समान्य कसुरमा जेल परेका र सजाय सकिन लागेकाहरु धेरैजसो कारागार फर्किए ,ठूला अपराध गरेकाहरु फर्केलान् जस्तो देखिंदैन। उनीहरुलाई व्यापक खोजतलास गरेर ल्याउनुपर्ने अवस्था छ ।’प्रशासनलाई सबैभन्दा बढी तनाव भारतीय कैदीबन्दीको छ । ...

नारायणगढ–मुग्लिन सडकखण्डको तुइन खोलामा ठूलो पहिरो खसेको छ । शुक्रबार साँझ ६ः०० बजेदेखि निरन्तर खसेको पहिरोले १०० मिटर सडक ढाकेको छ । डिभिजन सडक कार्यालय चितवनका प्रमुख नारायण लामिछानेका अनुसार रातभर पटक–पटक गरी खसेको पहिरोले करिब १०० मिटर सडक ढाकेको हो । उनका अनुसार झण्डै १०० मिटर माथिबाट पहिरो झरेको हो । निरन्तर पहिरो खसिरहेकाले रातको समयमा पहिरो पन्छाउन सकिएको थिएन । बिहान उज्यालो भएसँगै पहिरो पन्छाउने काम सुरु गरिएको छ । दुवैतर्फबाट एक–एक वटा लोडरले पहिरो पन्छाउने काम थालेका छन् । नारायणगढतर्फ सेती दोभान क्याम्पमा रहेको एउटा स्काभेटर पनि पठाइएको लामिछानेले बताए । ...