शिक्षा

वंशानुगत श्रेष्ठताको मान्यता आफैमा एउटा सामन्ती र मध्ययुगीन मान्यता हो । त्यसमाथि, निश्चित वंशमा जन्मेकै कारणले मात्र, बिना कुनै जनअनुमोदन र बिना कुनै सम्परीक्षण अमुक व्यक्ति शासक हुने हक राख्छ र त्यस देशका जनताले उसबाट शासित हुन तयार हुनुपर्छ भन्ने सोच आफैमा असान्दर्भिक, अलोकतान्त्रिक र अनुचित सोच हो । यस्तो सामन्ती प्रणालीका विरुद्ध १७८९ मा फ्रान्सेली गणतन्त्रवादीहरुले पहिलो चोटी व्यवस्थित र योजनाबद्ध क्रान्ति अगाडि बढाएका थिए । उनीहरुले ‘स्वतन्त्रता, समानता र भाइचारा’ को नवीन मान्यता प्रस्तुत गरेका थिए । सामन्ती राजाहरुका विरुद्ध त्यसभन्दा अगाडि पनि आन्दोलन भएका थिए, तर फ्रान्सेली क्रान्तिले स्थापना गरेका मूल्यहरु कालान्तरमा लोकतन्त्रका मानक बन्न पुगे । त्यसकै प्रेरणाबाट गणतन्त्रको विश्वव्यापी लहर अगाडि बढ्यो र आज संसारका अधिकांश देशहरुले गणतान्त्रिक शासन पद्धति अवलम्बन गरेका...

आर्थिक वर्गीयताका हिसाबले समाजमा सम्पन्न वर्ग ,मध्यम वर्ग र विपन्न वर्ग गरी तीन वर्गमा विभाजन भएको देखिन्छ। प्रति व्यक्ति आय दैनिक २० डलर भन्दा माथि हुनेहरूलाई सम्पन्न वर्ग मानिन्छ। हाम्रो देशमा १ लाख सम्पन्न वर्गभित्र पर्दछन्। दैनिक दुई डलरदेखि २० डलरसम्म प्रतिव्यक्ति आए हुनेहरू मध्यम वर्गमा पर्छन्। यो वर्ग विभिन्न तथ्याङ्क अनुसार २३प्रतिशत रहेको छ। त्यसैगरी दैनिक दुई डलर भन्दा कम प्रतिव्यक्ति आय हुनेहरू विपन्न वर्गमा पर्दछन्। सम्पन्न वर्गहरू नेपालको सन्दर्भमा हरेक हिसाबले अझ बढी सबल बन्दै गएको देखिन्छ। हाम्रो जस्तो विकासोन्मुख मुलुकमा राज्यको सम्पूर्ण शक्ति यी वर्गको हातमा रहेको देखिन्छ। पैसा र पावरको दुरुपयोग गरी विभिन्न विकृति पनि मौलाएको देखिन्छ । सम्पन्न वर्गले मध्यम वर्ग र विशेषगरी विपन्न वर्गलाई हरेक हिसाबले अगाडि बढाउन साथ सपोर्ट दिनुपर्ने हुन्छ। तर विभिन्न कोणबाट शोषण भइ...

बुटवल रुपन्देहीकाे बुटवल स्थित स्कलर्स हाेम बाेर्डिङ्ग स्कुलले शिक्षकहरु लाई जाेएफुलनेस शिक्षण सिकाई र तनाव व्यवस्थापन सम्वन्धि अभिमुखिकरण कार्यक्रम सम्पन्न गरेकाे छ। विद्यालयले यी र यस्तै प्रकारका फरक शैलीमा कार्यक्रम गर्दै आएकाे छ । शैक्षिक सत्रकाे सुरूवातसँगै शिक्षक शिक्षिकाहरूलाई व्यक्तित्व र नेतृत्व विकास का लागि कार्यक्रम गरेकाे हाे। विहिबार पाल्पाको बशन्तपुर स्थित लुम्बिनी केबलकारकाे सभाहलमा अभिमुखीकरण कार्यक्रमकाे आयाेजना गरेकाे हाे । कार्यक्रममा बिद्यालयका संस्थापक प्राचार्य शिव गुरूङ,विद्यालय ब्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष मनहरी बस्याल,विद्यालयका प्रबन्ध निर्देशक खुबीराम आचार्य ,प्राचार्य बाबुराम वञ्जाडे , सहप्राचार्य टिकाराम गाैतमलगायतले वाेल्दै विद्यार्थी मात्र नभई शिक्षक शिक्षकाहरूलाई पनि समय अनुसार तनाव व्यवस्थापनमा सहज हाेस भन्ने उद्देश्यले उक्त कार्यक्रमकाे ...

बुटवल नेपाल पत्रकार महासंघ लुम्बिनी प्रदेशको आयोजनामा दुई दिने डिजिटल पत्रकारिता तालिम बुटवलमा सञ्चालन गरिएको छ। नेपाल पत्रकार महासंघ लुम्बिनी प्रदेशले प्रदेशका सबै जिल्लाका पत्रकारहरुका लागि क्षमता अभिवृद्धि सम्वन्धि डिजिटल पत्रकारिता तालिम सञ्चालन गरेको हो। अन्य जिल्लाहरूमा तालिम सम्पन्न भइसकेको छ। बिहिबार र शुक्रबार रूपन्देही,नवलपरासीका साथै अन्य जिल्लामा छुटेका पत्रकारका लागि बुटबलमा तालिम सञ्चालन गरिएको हाे। नेपाल पत्रकार महासंघ लुम्बिनी प्रदेशका अध्यक्ष शुक्रऋषि चौंलागाईंले पत्रकारको क्षमता अभिवृद्धि र बढ्दो प्रविधिको उपभोग गर्न सहज होस् भन्ने उद्देश्यले तालिम आयोजना गरिएको बताए । अध्यक्ष चौलागाईंले महासंघले तालिमहरू संगै पत्रकारका वृद्धि विकास र हकहितका लागि अभिभावकीय भूमिका खेलिरहेको र कल्याकारी कोष मार्फत साथ सहयोग गर्ने योजना रहेको बताए। कार्यक्रम संयोजक तथा म...

बुटवल नेपाल मोबाइल वितरक संघ लुम्बिनी प्रदेशले बुटवल ट्राफीक चोकमा चिसो फिल्टरपानी वितरण गरिरहेको छ। वैशाख र जेष्ठमा अत्याधिक गर्मी हुने भएकाले दुई महिना बाटोमा हिँड्ने लगायत सबैलाई चोकमा चिसो फिल्टर पानी वितरण गरेको हो। सेवाभावले पानी वितरण गरिएको मोबाइल वितरक संघका लुम्बिनी प्रदेश अध्यक्ष रुक्माङ्गत पाण्डेले बताए। संघले पानी वितरण मात्र नभएर गरिब ,असहाय ,जेहनदार र प्रतिभाशाली विद्यार्थीलाई छात्रवृद्धि समेत प्रदान गरेको छ। जसमा यसपटक गुल्मी ,अर्घाखाँची, पाल्पा र रुपन्देहीका ९जना विद्यार्थीलाई जनही १२ हजारका दरले छात्रवृद्धि प्रदान गरिएको संघका वरिष्ठ उपाध्यक्ष अनिल प्रधानले बताए। साथै संघले आइतबार अधिवेशन तथा साधारण सभा सम्पन्न गरेको छ। रुक्माङ्गत पाण्डेको अध्यक्षतामा १० सदस्सिय कार्यसमिति चयन भएको छ। जसको वरिष्ठ उपाध्यक्षमा अनिल प्रधान, उपाध्यक्षमा एमएल पाण्डे, सचिवम...

काठमाडौं विद्यालय शिक्षा विधेयक, २०८० सम्बन्धमा गठित उपसमितिले शिक्षा, स्वास्थ्य तथा सूचना प्रविधि समितिमा प्रतिवेदन बुझाएको छ । सिंहदरबारमा आइतबार बसेको समिति बैठकमा उपसमिति संयोजक छविलाल विश्वकर्माले समिति सभापति अम्वरबहादुर थापालाई उपसमितिको प्रतिवेदन हस्तान्तरण गरे । संयोजक विश्वकर्माले विद्यालय शिक्षा विधेयकको विभिन्न १५ वटा परिच्छेद र १६३ वटा दफामाथि छलफल गरेर १०८ बुँदाको प्रतिवेदन तयार गरेको बताए । उनका अनुसार १०१ दफामा परिमार्जन गरिएको, १३ वटा नयाँ दफा थप गरिएको, ४ वटा दफालाई हटाइएको र ६२ वटा दफालाई सरकारले प्रस्ताव गरेकै स्वरूपमा टुङ्गोमा पुर्‍याइएको छ । दफावार छलफलका क्रममा उपसमितिमा निजी लगानीका विद्यालयहरूको नियमन र निश्चित समय तोकी गुठीमा रुपान्तरित हुने व्यवस्था लगायतका सन्दर्भ, प्रारम्भिक बाल विकास शिक्षालाई विद्यालय शिक्षाको अंग मान्ने र यसलाई दुई वर्षको बना...

कूटनीतिमा ‘हार्ड पावर’ र ‘सफ्ट पावर’ शब्दावली प्रचलनमा छन् । हार्ड पावर भन्ने वित्तिकै सैन्य शक्ति, आर्थिक शक्ति, जनसांख्यिक शक्ति जस्ता कुराहरू बुझिन्छ । त्यसमा मुख्य रूपमा हार्ड पावर सैन्य शक्तिलाई लिइने हो । तर नेपाल जस्तो देशका लागि सफ्ट पावर एकदमै महत्वपूर्ण हुन्छ । हार्ड पावर त्यो किसिमको छैन । हामी त्यो हार्ड पावर प्रयोग गर्न पनि चाहन्नौं । त्यसो हुँदा हाम्रो जस्तो विकाशसील देशहरूका निम्ति सफ्ट पावरहरू धेरै महत्वपूर्ण हुन्छ । त्यसभित्र संस्कृति, पर्यटन लगायत हुन्छन्, आफ्ना केही पहिचानहरू पनि पर्छन् । यसभित्र त्यो देशले खेल्न सक्ने भूमिका हुन्छन् । यी विभिन्न कुराले कूटनीतिमा सफ्ट पावरको, सौम्य शक्तिको भूमिका खेल्छन् । एक किसिमले भन्ने हो भने, नेपाल सबैका निम्ति स्वीकार्य देश हो । हाम्रो कसैसँग वैमनश्य छैन, कसैसँग कटुता छैन । जतिबेला म परराष्ट्रमन्त्री थिएँ, त्यसबेला सरकार...

सैनामैना रुपन्देहीको सैनामैनामा पहिलोपटक सैनामैना नीति बहस हुने भएको छ । “स्थानीय शासनमा पारदर्शिता र जनसहभागिता,नीति तथा कार्यक्रम निर्माणमा दक्षता र विज्ञता” भन्ने मूल नारालाई आत्मसात् गर्दै जेठ १० गते शनिबार बाबरी पार्टी प्यालेस सोरौली मा कार्यक्रम हुने भएको हो । निर्वाण कानूनी समाजको आयोजना र श्री सिद्धार्थ मेमोरियल एकेडेमी सैनामैना, ८ को मुख्य प्रायोजकमा हुने कार्यक्रममा युवाहरूको धारणा प्रस्तुत हुने छ । जनताको अमूल्य मतदानले निर्वाचित जनप्रतिनिधिहरुले आफ्नो गाउँ समाजको लागि उत्कृष्ट नीति एवं त्यसैअनुसारको बजेट ल्याउनुपर्छ भन्ने कुराको महसुुस गराउन कार्यक्रम आयोजना गरिएको निर्वाण कानूनी समाजले जनाएको छ । नीति बहस कार्यक्रम कुनै प्रतिस्पर्धा नभई नितान्त सैनामैनाको नीतिलाई राम्रो बनाउने उदेश्यले आयोजना गरिएको नीति प्रस्तुतिकरण गर्ने कार्यक्रम हो । नीति बहस कार्यक्रमको ...

बुटवल रुपन्देहीको बुटवलमा रहेको कान्ति मावि ,२००८ सालमा पुरानो बुटवलमा शुरू भएको गणेश विद्या भवन प्राइमरी स्कूल र खस्यौलीमा शुरू भएको जनता विद्या भवन प्राइमरी स्कूलको एकीकरण गरी २ पुस २०१० देखि गणेश जनता विद्या भवन प्राथमिक विद्यालयको नामबाट हालको कान्ति माविको सुरुवात भएको हो । २०१६ सालमा मिडिल स्कूल र २०२६ सालमा हाईस्कूलको स्वीकृति प्राप्त गरेको विद्यालय २०२९ सालमा गणेश जनता माध्यमिक र २०३३ सालदेखि कान्ति माविको नामबाट सञ्चालन हुँदै आएको छ । २०६४ सालदेखि कक्षा ११/१२ सञ्चालन गरेको विद्यालयमा हाल विज्ञान, व्यवस्थापन, मानविकी र शिक्षा समूहका विभिन्न विषयको पठनपाठन हुँदै आएको छ । विद्यालय बजारको घना बस्ती बीच भए पनि विद्यार्थीहरू पढ्न अन्यत्रै जान्थे । परिसरमै साढे दुई बिघा जग्गा भएको विद्यालयमा जम्मा ४०० विद्यार्थी थिए । २०६६ मा गोविन्द ज्ञवाली प्रधानाध्यापकमा नियुक्त भए ...

काठमाडौं शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालयलले विद्यालयको अनुकूलताअनुसार हिउँदे अथवा वर्षे बिदाको अवधिमा पनि पठनपाठन गर्न सामुदायिक विद्यालयलाई अनुरोध गरेको छ। मन्त्रालयले विज्ञप्ति जारी गर्दै विस २०८१ चैत महिनामा सञ्चालन गरिएको शिक्षक तथा कर्मचारीको काठमाडौँ केन्द्रित आन्दोलनका कारण सामुदायिक विद्यालयका विद्यार्थी भर्ना एवं पठनपाठनलगायत कार्यमा पर्न गएकाले यस्तो अनुरोध गरेको जनाएको छ। मन्त्रालयले महासंघको प्रतिबद्धता समेतका आधारमा आवश्यक व्ययस्था मिलाउन सम्पूर्ण सामुदायिक विद्यालयलाई अनुरोध गरेको उल्लेख गरेको छ। ‘पेसागत आन्दोलनका कार्यक्रममा शिक्षक तथा कर्मचारीको सहभागिताका कारण विद्यालयमा अनुपस्थितिलगायतका सवालको व्यवस्थापन गर्दै शिक्षकको मनोबल उच्च राख्दै विद्यालयको प्रशासकीय प्रबन्ध मिलाउन वाञ्छनीय भएकाले यस्तो आग्रह गरिएको हो’, विज्ञप्तिमा उल्लेख छ । यस्तै, शिक्ष...