काठमाडौं
रसुवा बाढीपछि प्रभावित क्षेत्रमा संक्रामक रोगको जोखिम बढेको छ । पछिल्लो तीन सातामा विभिन्न होल्डिङ सेन्टरमा ८१ जनामा झाडापखाला देखिएको छ ।
स्वास्थ्य मन्त्रालयका प्रवक्ता डा. समीर अधिकारीका अनुसार अस्थायी आवास र होल्डिङ सेन्टरमा खानेपानी तथा सरसफाइको समस्या, व्यवस्थित शौचालयको अभाव र मानिसहरूको भिडका कारण संक्रमणको जोखिम बढेको हो ।
‘होल्डिङ सेन्टरहरूमा बसिरहेका व्यक्तिहरूमा झाडापखाला देखिएको छ । ठूलो आउटब्रेक वा महामारीकै रूप लिने गरी भने फैलिएको छैन,’ अधिकारीले भने, ‘अस्थायी बसोबासका कारण संक्रमणको जोखिम बढी हुने भएकाले सतर्कता अपनाएका छौँ ।’
बाढी-पहिरोपछि प्रभावित क्षेत्रमा संक्रामक रोग फैलिने जोखिम बढ्छ । बाढीका कारण खानेपानीका मुहान तथा खाद्य पदार्थ दूषित हुने भएकाले पानीजन्य रोगको संक्रमण फैलिन सक्ने जनस्वास्थ्यविद् बताउँछन् । विशेषगरी झाडापखाला, हैजा, रुघाखोकी, टाइफाइड, डेंगु, लेप्टोस्पाइरोसिस, भाइरल हेपाटाइटिस तथा विभिन्न छालासम्बन्धी संक्रमणको जोखिम बढ्छ ।
रसुवाको उत्तरगाया गाउँपालिकास्थित शिवालय आधारभूत विद्यालयमा बसिरहेका केही बाढी प्रभावितमा ज्वरो देखिएको छ । निलकण्ठ माध्यमिक विद्यालयका शिक्षक प्रकाश नेपालले केही दिनयता ज्वरोका बिरामी बढेको बताए ।
‘होल्डिङ सेन्टरमा ५/७ जनालाई ज्वरो देखिएको,’ नेपालले अनलाइनखबरसँग भने, ‘उत्तरगया-५ का वडाध्यक्ष एकनाथ आचार्यलाई ज्वरोले गाह्रो बनाएर हेलीमार्फत थप उपचारका लागि काठमाडौं लगिएको छ ।’
सरुवा रोग विशेषज्ञ डा. शेरबहादुर पुनका अनुसार प्राकृतिक विपद्पछि बाढी प्रभावित क्षेत्रमा महिनौंसम्म पानीजन्य रोगको प्रकोप फैलिने सम्भावना हुन्छ ।
‘पानीको मुहान दूषित हुँदा झाडापखाला, हैजा र टाइफाइड जस्ता रोगहरू सजिलै फैलिन्छन्,’ डा. पुनले भने, ‘बाढी र डुबानपछि खानेपानी प्रदूषित हुने भएकाले हैजाको जोखिम झन् बढ्छ ।’
जनस्वास्थ्यविद्का अनुसार विपद्पछि तत्काल देखिन सक्ने रोगमध्ये पानीजन्य संक्रमण प्रमुख हुन्छ । हैजा मात्रै नभई विभिन्न किसिमका ब्याक्टेरिया तथा भाइरसका कारण हुने झाडापखाला र ज्वरोका समस्या पनि देखिन सक्ने भएकाले निरन्तर निगरानी आवश्यक हुन्छ ।
‘हैजाले धेरैलाई गम्भीर बिरामी बनाउन सक्छ । एक-दुई जनामा हैजा देखिँदा धेरै जनामा फैलिने सम्भावना हुन्छ,’ डा. पुन भन्छन्, ‘झाडापखाला वा ज्वरो जस्ता लक्षण देखिने बित्तिकै पहिचान गरी तत्काल उपचार गरे संक्रमण फैलिनबाट धेरै हदसम्म रोक्न सकिन्छ ।’
हैजामा लगातार पखाला लाग्ने, बान्ता हुने र मांसपेसी बाउँडिने जस्ता लक्षण देखिन सक्छन् । संक्रमण भएको १२ घण्टादेखि पाँच दिनभित्र, प्रायः दुई–तीन दिनमै लक्षण देखिन सक्ने चिकित्सकहरू बताउँछन् । त्यसैले बाढी प्रभावित क्षेत्रमा खानेपानी शुद्धीकरण र सुरक्षित व्यवस्थापनलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने उनीहरूको सुझाव छ ।
बाढीपछि विस्थापितहरूलाई होल्डिङ सेन्टरमा सामूहिक रूपमा राख्दा एक व्यक्तिबाट अर्को व्यक्तिमा संक्रमण सर्ने जोखिम धेरै हुन्छ । विशेषगरी खोकीबाट सर्ने फ्लु, कोभिडलगायत श्वासप्रश्वाससम्बन्धी संक्रमण पनि भिडभाडमा फैलिन सक्छ ।
