होर्मुज क्षेत्रमा तनाव बढ्दै जादा इन्टरनेटमा समेत असर पर्ने जोखिम

काठमाडौँ
अमेरिका, इजरायल र इरानबीच बढ्दो तनावका कारण होर्मुज जलडमरु क्षेत्र प्रभावित हुँदा अब विश्वभर इन्टरनेट सेवामा समेत असर पर्ने जोखिम देखिएको छ ।
यो क्षेत्रबाट विश्वको करिब २० प्रतिशत कच्चा तेल र २५ प्रतिशत तरल ग्यास आपूर्ति हुने गर्छ । साथै यही मार्गमुनि समुद्रभित्र इन्टरनेटका मुख्य केबलहरू समेत बिछ्याइएका छन् । विशेषज्ञहरूका अनुसार यहाँ तनाव बढेमा वा केबलमा क्षति पुगेमा भारतसहित विश्वका धेरै देशमा इन्टरनेटको गति सुस्त हुन सक्छ । उनीहरूले यो क्षेत्र ऊर्जा मात्र नभई डिजिटल दृष्टिले पनि अत्यन्त संवेदनशील ‘चोकपोइन्ट’ भएको बताएका छन् ।
विश्वको करिब ९५ देखि ९७ प्रतिशत डेटा समुद्रभित्र बिछ्याइएका फाइबर केबलमार्फत प्रवाह हुने गर्छ । भारतलाई युरोप, अफ्रिका र पश्चिम एसियासँग जोड्ने ठूला केबल प्रणालीहरू यही मार्ग आसपासबाट गुज्रिन्छन् ।

केबलमा समस्या आएमा डेटा लामो वैकल्पिक मार्गबाट पठाउनुपर्ने हुन्छ, जसले गर्दा डेटा पुग्ने समय बढ्नेछ । यसको असर भिडियो हेर्ने, सामाजिक सञ्जाल चलाउने, भिडियो कल गर्ने तथा क्लाउड सेवामा समेत देखिन सक्छ ।

सूचना प्रविधि क्षेत्रमा पनि यसको ठूलो प्रभाव पर्न सक्ने अनुमान गरिएको छ । अन्तर्राष्ट्रिय ग्राहकसँग प्रत्यक्ष रूपमा जोडिएको सेवा प्रभावित हुँदा आर्थिक क्षति हुने जोखिम रहेको छ । साथै विदेशबाट आउने रकम पठाउने सेवा र बैंकिङ कारोबार पनि सुस्त हुन सक्छ ।

यद्यपि इन्टरनेट पूर्ण रूपमा बन्द हुने सम्भावना भने कम रहेको विशेषज्ञहरूले बताएका छन् । वैकल्पिक मार्ग प्रयोग हुने भए पनि त्यसमा अत्यधिक चाप पर्दा गति भने निकै घट्न सक्छ । यस जोखिमलाई ध्यानमा राख्दै भारतसहित विभिन्न देशहरूले वैकल्पिक मार्ग र नयाँ प्रविधिमा लगानी बढाइरहेका छन् । हाल होर्मुज क्षेत्रमा बढ्दो तनावले ऊर्जा मात्र होइन, डिजिटल सुरक्षालाई समेत चिन्ताको विषय बनाएको छ ।