राजनितिमा बितृष्ण युवा र अबको बाटो

सुजन ज्ञवाली

नेपालको राजनीतिक परिदृश्यमा आज एक विचित्र विरोधाभास देखिन्छ: देशको सबैभन्दा ठूलो जनसङ्ख्या युवाको हो, तर राजनीतिक निर्णयप्रक्रियामा तिनको उपस्थिति नगण्य छ। युवाहरू राजनीतिप्रति गहिरो बितृष्णा र निराशाको भावना बोकेका छन्। यो बितृष्णा र युवाको आवश्यकतालाई बुझ्नु आजको राजनीतिको सर्वाधिक जरुरी आवश्यकता हो।तर यहि युवाहरुको मुद्दालाइ पुराना राजनितिक दलका नेतृत्वले उठाएको भए यो अबस्था आउने पनि थिएन।अझै पनि यस्ता मुद्दालाइ पाका नेतृत्वले उठाए पनि कुनै फरक पर्दैन तर त्यो अबस्था अहिलेको परिदृष्यमा देखिएको छैन।आज राजनितिक दल प्रतिको बितृष्णा किन यति सम्म पुग्यो भन्ने दलका नेतृत्व ले बुझ्न चाहेको देखिदैन।तल्लो तह सम्म पुग्ने हो भने मात्र यो भयावह स्थिती देखिन्छ तर बिडम्बना निर्णायक तहमा बसेका र सार्बजनिक पद धारण गरेका यो तह सम्म पुग्न नै चाहेनन तर जो ग्रासरुट लेभल सम्म पुगेको छ उ आज सम्म निर्णायक तहमा रहेको छैन।त्यसैले हरेक दिन राजनीतिक दल भन्दा टाढा आजका युवा पुगिरहेका छन।यो कुनै जेन्जी आन्दोनल को कारण या त्यो समयपछी मात्र भएको होइन।।युवाहरुले मौन बिद्रोह २०७९ सालको निर्वाचन देखिनै देखाएका थिए।तर यसलाइ राजनितिक दलले बुझ्न नसक्दा आज यो अबस्था बिकराल बनेको छ।

राजनीतिप्रति युवाको बितृष्णाका कारण

१. पुरानो सोचको राजनीति:

नेपालीराजनीतिमा हालसम्म पनि ४०-५० वर्षदेखिका नेताहरूको वर्चस्व रहिआएको छ। नयाँ सोच, नयाँ विचार र नयाँ दृष्टिकोणलाई स्थान दिइएको छैन। युवाहरू आधुनिक विचार, प्रविधि र वैश्विक दृष्टिकोण बोकेका छन्, तर पुरानो ढाँचाका राजनीतिले तिनलाई स्थान दिन असफल भएको छ।

२. विचारभन्दा सम्बन्धलाई प्राथमिकता:

राजनीतिक दलहरूमायोग्यता भन्दा सम्बन्धलाई बढी महत्त्व दिइन्छ। युवाहरूले आफ्नो योग्यता र क्षमताबाट माथि उर्ने सोच राख्छन्, तर राजनीतिमा चापचुप र सम्बन्धले मात्र मार्ग बन्ने देखेपछि तिनको उत्साह हराउँछ।

३. भ्रष्टाचार र अनैतिकताको संस्कृति:

युवापुस्तानैतिकता, पारदर्शिता र जवाफदेहितामा विश्वास गर्छ। तर हाम्रो राजनीतिमा भ्रष्टाचार, अनियमितता र अनैतिक कार्यहरू सामान्य घटना बनेका छन्। यसले संवेदनशील युवामनमा गहिरो मनोकष्ट सिर्जना गरेको छ।

४. मुद्दाविहीन राजनीति:

युवाहरूमुद्दा र विचारको राजनीतिमा विश्वास गर्छन्। तर वर्तमान राजनीतिमा व्यक्तिकेन्द्रित र सत्ताकेन्द्रित राजनीतिले युवाहरूलाई आकर्षित गर्न सकिरहेको छैन।

युवाको आवश्यकता

१. नयाँ सोच र नवीनताको आवश्यकता:

नेपाललाई २१औंशताब्दीको चुनौतीहरू सामना गर्न नयाँ सोच र नवीनताको आवश्यकता छ। डिजिटल परिवर्तन, सृजनशील अर्थतन्त्र, विज्ञान र प्रविधि जस्ता क्षेत्रहरूमा युवाको सोच र क्षमतालाई राजनीतिले समेट्नु पर्छ।

२. पारदर्शिता र जवाफदेहिताको आवश्यकता:

युवाहरूपारदर्शिता र जवाफदेहितामा विश्वास गर्छन्। तिनको राजनीतिमा प्रवेशले राजनीतिक संस्कृतिमा सकारात्मक परिवर्तन ल्याउन सक्छ।

३. सही नेतृत्वको आवश्यकता:

नेपाललाई ईमानदार,सेवाभावी र देशप्रतिको प्रतिबद्धता भएको नेतृत्वको आवश्यकता छ। युवामा त्यस्तै नेतृत्वका गुणहरू विकास गर्न र तिनलाई अगाडि ल्याउन जरुरी छ।

४. युवाको ऊर्जा र सृजनशीलताको आवश्यकता:

युवामाअथाह ऊर्जा, सृजनशीलता र परिवर्तनको क्षमता हुन्छ। राष्ट्र निर्माणको लागि यो ऊर्जालाई सकारात्मक दिशा दिनु आवश्यक छ।

के गर्न आवश्यक छ?

१. राजनीतिक दलहरूले गर्नुपर्ने:

· युवाहरूलाई महत्त्वपूर्ण पद र जिम्मेवारी दिने
· पारदर्शी इन्टर्नशिप र नेतृत्व विकास कार्यक्रम सुरु गर्ने
· युवाका लागि कोटा निर्धारण गर्ने

२. युवाहरूले गर्नुपर्ने:

· राजनीतिमा सक्रिय भाग लिने तर आफ्नो मूल्यबाट नझुक्ने
· स्थानीय स्तरदेखि राजनीतिमा प्रवेश गर्ने
· नयाँ राजनीतिक संस्कृति निर्माण गर्ने

३. सरकारले गर्नुपर्ने:

· राजनीतिमा युवा सहभागिता बढाउने नीतिगत प्रावधानहरू ल्याउने
· राजनीतिक शिक्षालाई प्रोत्साहन दिने

निष्कर्ष

नेपाली राजनीतिको भविष्य युवामा नै निहित छ। युवाहरूको बितृष्णालाई हेपेर वा बेवास्ता गरेर हामीले देशको भविष्य अँध्यारो पारिरहेका छौं। राजनीतिक दलहरूले चाँडै यो गम्भीरतालाई बुझ्नु पर्छ र युवाहरूलाई राजनीतिको मुख्यधारामा ल्याउनु पर्छ। युवाहरू आफैं पनि राजनीतिको भय तजेर, देश निर्माणको महाअभियानमा आफ्नो भूमिका निभाउन अगाडि आउनु पर्छ। किनभने, जस्तो युवा हो, त्यस्तै देशको भविष्य हुन्छ।

लेखक गुल्मीका युवा राजनितिज्ञ हुन्।